Celiakia u dziecka to nie tylko dieta bezglutenowa. To również emocje, relacje z rówieśnikami, samodzielność, codzienne wybory i funkcjonowanie w świecie, który nie zawsze jest bezglutenowy. Dlatego podczas tegorocznych Kolonii bez glutenu nad morzem miałyśmy okazję poprowadzić warsztaty edukacyjne dla dzieci i młodzieży z celiakią, koncentrując się nie na samej chorobie, ale na budowaniu wiedzy, sprawczości i dobrych relacji z jedzeniem.

Jako Przystań bez glutenu – centrum kompleksowego wsparcia osób z celiakią i na diecie bezglutenowej wierzymy, że edukacja młodego człowieka powinna wykraczać poza listę produktów dozwolonych i zakazanych. Dziecko potrzebuje wiedzieć nie tylko, co może jeść, ale również rozumieć swój organizm, umieć komponować wartościowe posiłki i stopniowo zdobywać samodzielność.

Warsztaty na Koloniach bez glutenu – edukacja bez straszenia chorobą

Jednym z najważniejszych założeń naszych warsztatów było stworzenie przestrzeni, w której celiakia nie staje się centrum całego życia dziecka.

Młodzi uczestnicy na co dzień muszą przestrzegać ścisłej diety bezglutenowej. Wiedzą, że należy czytać etykiety, zwracać uwagę na skład produktów i unikać zanieczyszczenia glutenem. Jednak życie z celiakią nie powinno sprowadzać się wyłącznie do kolejnych zakazów, ograniczeń i ciągłego kontrolowania jedzenia.

Dlatego podczas spotkania rozmawiałyśmy przede wszystkim o żywieniu, funkcjonowaniu organizmu i budowaniu zbilansowanych posiłków. Zależało nam na przekazaniu wiedzy w sposób praktyczny, angażujący i dostosowany do wieku uczestników.

Czego dzieci uczyły się podczas warsztatów?

Podczas zajęć wspólnie odkrywaliśmy, dlaczego nasz organizm potrzebuje różnych składników odżywczych i jaką funkcję pełnią one w codziennym życiu. Rozmawialiśmy między innymi o:

• węglowodanach i ich roli jako źródła energii,
• białku potrzebnym m.in. do wzrostu i regeneracji,
• tłuszczach i ich znaczeniu dla prawidłowego funkcjonowania organizmu,
• warzywach i owocach jako źródłach witamin, składników mineralnych i błonnika,
• różnorodności diety i komponowaniu pełnowartościowych posiłków.

Nie chodziło o zapamiętywanie definicji. Chciałyśmy, aby dzieci potrafiły przełożyć wiedzę na codzienne wybory i zrozumiały, dlaczego różnorodność na talerzu ma znaczenie.

Szczególnie ważne jest to w przypadku osób z celiakią. Sam fakt, że produkt jest bezglutenowy, nie oznacza jeszcze, że codzienna dieta jest odpowiednio zbilansowana i dostarcza wszystkich potrzebnych składników odżywczych.

Dieta bezglutenowa to nie wszystko

Prawidłowo prowadzona ścisła dieta bezglutenowa jest podstawą leczenia celiakii. Jednak kompleksowe wsparcie dziecka nie powinno kończyć się na eliminacji glutenu.

Młody człowiek może doskonale znać zasady diety, a jednocześnie doświadczać trudności podczas wyjazdów, spotkań z rówieśnikami, wyjść do restauracji czy szkolnych wydarzeń. Może wiedzieć, jak czytać etykiety, ale wstydzić się zadawać pytania. Może przestrzegać diety, a jednocześnie odczuwać złość, frustrację lub zmęczenie koniecznością ciągłego kontrolowania jedzenia.

Dlatego wsparcie dzieci i nastolatków z celiakią powinno obejmować nie tylko edukację dietetyczną, lecz także budowanie samodzielności, pewności siebie i umiejętności radzenia sobie w różnych sytuacjach społecznych.

Co pokazały nam warsztaty z dziećmi i młodzieżą?

Jednym z najważniejszych wniosków z naszego spotkania jest to, jak wiele dzieci już wie – ale także jak bardzo potrzebują przestrzeni do swobodnego zadawania pytań, wymiany doświadczeń i uczenia się bez oceniania.

Wiedza nie powinna służyć budowaniu lęku przed jedzeniem. Powinna dawać poczucie większej kontroli, samodzielności i bezpieczeństwa.

Dziecko z celiakią stopniowo dorasta. Z czasem to ono, a nie rodzic, będzie odpowiedzialne za swoje codzienne wybory: sprawdzanie produktów, rozmowę z obsługą restauracji, przygotowanie się do podróży czy poinformowanie innych osób o swoich potrzebach.

Dlatego jednym z najważniejszych celów edukacji jest nie tylko przekazanie zasad, ale przygotowanie młodej osoby do coraz bardziej samodzielnego życia z celiakią.

Dlaczego kontakt z innymi dziećmi z celiakią ma znaczenie?

Kolonie bezglutenowe tworzą coś, czego często brakuje w codziennym życiu – przestrzeń, w której dziecko nie jest jedyną osobą na diecie bezglutenowej.

Nie musi jako jedyne tłumaczyć, dlaczego czegoś nie może zjeść. Nie musi czuć się inne podczas wspólnego posiłku. Może spotkać rówieśników, którzy mają podobne doświadczenia i doskonale rozumieją sytuacje związane z codziennym życiem z celiakią.

Dla młodych osób może to być ważne doświadczenie społeczne. Pokazuje, że celiakia jest częścią ich życia, ale nie musi definiować całej ich tożsamości.

Żyj z celiakią, nie obok niej

To właśnie idea, która przyświeca naszej letniej kampanii w Przystani bez glutenu.

Życie z celiakią wymaga przestrzegania konkretnych zasad i nie należy ich bagatelizować. Jednocześnie naszym celem powinno być takie przygotowanie dziecka, nastolatka, a później dorosłej osoby, aby potrafiła podróżować, rozwijać pasje, budować relacje, uprawiać sport i realizować własne plany – z zachowaniem bezpieczeństwa wynikającego z leczenia celiakii.

Nie chodzi o życie obok choroby ani o podporządkowanie jej całego życia. Chodzi o zdobycie wiedzy i kompetencji, które pozwalają żyć świadomie, bezpiecznie i możliwie swobodnie.

Kompleksowe wsparcie osób z celiakią

W Przystani bez glutenu patrzymy na celiakię szerzej niż wyłącznie przez pryzmat eliminacji glutenu. Wspieramy osoby z celiakią i ich bliskich w obszarach związanych z żywieniem, zdrowiem, psychologią, aktywnością fizyczną oraz podróżowaniem na diecie bezglutenowej.

Warsztaty podczas Kolonii bez glutenu po raz kolejny przypomniały nam, dlaczego takie podejście jest potrzebne. Dobra opieka nad osobą z celiakią zaczyna się od bezpiecznej diety, ale nie powinna się na niej kończyć.